‘Ergens geloof ik nergens in’, hoorde ik iemand zeggen. Klinkt wel grappig. Waar is ergens en waar is nergens? En ik kan het ook omdraaien: nergens geloof ik ergens in.
Wat is dat toch een gedoe de laatste jaren met dat woord ‘geloof’. Uit allerlei hoeken klinkt de vraag veelvuldig in de ether (en via de kabel): ‘Bent u gelovig?’

Als iemand al terugkaatst met de to the pointe opmerking: ‘Wat bedoelt u precies met geloven?’, dan wordt er fors doorgedramd en kan de ondervraagde met het mes op de keel alleen maar ja of nee zeggen. En als u de vergissing begaat om ‘ja’ te zeggen wordt het mes doorgedrukt. ‘Gelooft u dan echt dat een of andere god zo’n zesduizend jaar geleden de aarde in een week geschapen heeft? En al die sprookjes in de bijbel: wonderbaarlijke genezingen, doden weer levend gemaakt, lopen over het water. Dat gelooft u toch niet!’ Gesprek beëindigd. Zielig en enigszins achterlijk: iemand die gelooft. Niet de moeite waard om mee te discussiëren.

Vooral de notoire, zich intellectueel noemende atheïsten scheppen er behagen in van godsdienstige cq gelovige mensen een karikatuur te maken. Ze schetsen een beeld van mensen met een kijk op het leven en de kosmos zoals die misschien leefden op de Veluwe in de 17e en 18e eeuw. En vervolgens laten zij daar hun vileine oordelen op los. Ik erger me dood aan zoveel luiheid en onbenul. Niet eens de moeite nemen om hun informatie te controleren, laat staan met enige introspectie naar hun diepe en grimmige aversie te kijken. Ik heb al geruime tijd een grote aversie tegen dat woord ‘geloven’. Vindt u het gek.

En toch. We hebben het er ook wel enigszins naar gemaakt.
We: degenen die religieus zijn. Hoe lang is onder geloven niet verstaan: onbewijsbare en (buitengewoon) onwaarschijnlijk zaken als natuur­wetenschappelijke, kosmologische en historische zaken voor waar houden. Eeuwen geleden was dat misschien common sense. Was ook geen discussie. In de tijd dat godsdienst en cultuur/samenleving volledig samenvielen en de godsdienst zowel materieel als geestelijk het hele bestaan onder haar beheer had. Zo was het in ieder geval – en nog steeds in grote delen van de wereld: godsdienst en cultuur vallen samen- tot in de eerste eeuwen van onze jaartelling het christendom met ongekende vaart Europa binnenkwam.

Niet dat het christendom er een andere ambitie op nahield dan het beheer te voeren over de hele wereld. Maar voor het eerst werden de tot dan toe respectvol naast elkaar opererende religies concurrenten. En de (christelijke) godsdienst moest zich terugtrekken in haar eigen domein: de kerk. Maar de ambitie en pretentie werden er niet minder om: werkelijk menselijk leven was (is volgens velen) alleen mogelijk als het hele leven onder beslag komt van…vul maar in: a) het Woord des Heren b) de heilige vader c) de opperarchimandriet d) hoe de bazen van andere kerken en kerkjes en clubjes zich ook mogen noemen. Dat mensen en volken niet meer in ruime mate accepteren dat cultuur en godsdienst dwz kerk (welke: vul maar in) samenvallen, is hun tragische dwaling.

Sinds een halve eeuw is de godsdienst, beter gezegd: zijn veel godsdienstige mensen ook dat domein uitgetrokken met medeneming van het beheer over hun bestaan. En zij aanvaarden vreugdevol het verblijf in het nieuwe domein van godsdienst en spiritualiteit: hun eigen persoonlijk leven. En de aantijgingen van deze en gene dat godsdienst niet kan gedijen buiten het domein van de kerk, nemen zij voor lief. Evenals de beschimpingen van de kant van eerder genoemde intellectuele atheïsten. Die merkwaardig genoeg hun fiolen van toorn vooral richten op hen die hun godsdienst(igheid) op eigen wijze formuleren en vormgeven, omdat er toch iets moet zijn (de zogenaamde ietsisten).

Ook voor lief nemen wij het als ons de toegang tot het religieus erfgoed wordt ontzegd. Niemand is immers geautoriseerd om wie dan ook die toegang te ontzeggen. (Tussen haakjes: u heeft vast al door dat ik van de derde naar de eerste persoon overgegaan ben, en nog wel in meervoud! Oppassen dat ik niet over uw domein het beheer ga zitten voeren. Maar ik zeg het toch).
Laten wij –die vol vreugde religie in dat domein, het persoonlijke, beleven en/of praktiseren- nu ook eens echt ernst maken met het beheer en de zeggenschap over de taal die we in ons eigen domein gebruiken. En ons niet meer betekenissen en definities laten opdringen door degenen die menen daartoe gerechtigd te zijn. En dan voor eens en al afspreken dat ‘geloven’ niets te maken heeft met het voor zoete slikken van de meest onwaarschijnlijke.

Religiositeit, godsdienstigheid, geloven of hoe u ook noemt, het heeft helemaal niets te maken met het voor waar (d.i. hier: zintuigelijk waarneembaar cq historisch bewijsbaar) houden van onwaarschijnlijke
zaken. De grondbetekenis van ‘geloven’ is vertrouwen. ‘Mij gedragen weten’, vind ik een mooie uitdrukking van vertrouwen. ‘Maar waardoor weet jij je dan gedragen?’ Weet ik niet. Maar is ook niet de vraag, niet mijn vraag tenminste. Volgens mij gaat het om een fundamentele ervaring. Ergens in het leven zal die draagkracht huizen. In mijn leven. Die draagkracht waardoor ik mij gedragen weet valt inmiddels ook helemaal samen met mijn eigen dragend vermogen. Ben ik daarmee een gelovige? Niet in de platte betekenis van de gelovige die allerlei mythische en prachtige verhalen voor geschiedenis- en natuurkundelessen houdt. Maar ergens! Tot mijn eigen verbazing: ergens geloof ik wel degelijk.

Bron: www.vrijzichtmagazine.eu