'KINDEREN ZIEN ALLES'
Interview met Frank Groothof door Myrte Gay-Balmaz
Fotograaf: Leendert Jansen

Kinderen houden van verhalen. Houden kinderen ook van moeilijke verhalen? Wij vroegen het Sesamstraatbewoner Frank Groothof, maker van muzikale kindervoorstellingen.
Het uitgangspunt van veel van Groothofs werken zijn klassieke opera's, die hij bewerkt tot toegankelijke muziekvoorstellingen voor kinderen. Veel ervan zijn verkrijgbaar op cd. Op 6 oktober is hij één van de ambassadeurs die de officiële kinderboekenweek opent in de Openbare bibliotheek in Amsterdam.

In de kinderversies die je van opera's hebt gemaakt gaat het vaak om oude, soms zelfs antieke verhalen. Odysseus, Idomeneo? Wat spreekt kinderen in oude verhalen aan?
'Kinderen willen, net als wij, weten hoe het leven in elkaar zit. Ze begrijpen de chaos om zich heen niet. Mythologische verhalen vertellen daarover. Ze vertellen je welke keuzes helden maakten en wat daarvan de gevolgen waren. Zelfs de vreemdste gebeurtenissen in oude mythen spreken enorm aan. Een vrouw die verliefd is op een stier en dan een monster voortbrengt of een koning die zijn zoon moet onthoofden omdat hij dat aan de god Poseidon beloofd heeft? Dat zijn dingen die hen fascineren. Ik ben nu bezig met het verhaal van de Minotaurus, het monster van het labyrint. Ook dat vertel ik weer vanuit een kind. Het gaat over een koning die vals speelt, over hebzucht en bedrog, en over hoe kinderen altijd weer de dupe zijn van de idiotie van volwassenen. Dat wordt niet letterlijk zo gezegd in het verhaal, maar kinderen halen het er wel uit. Het is werkelijk adembenemend hoe die verhalen in elkaar zitten. De Grieken waren fabelachtige vertellers. Die verhalen zouden meer gelezen moeten worden, want er is sinds die tijd niks veranderd.'

Ook het verhaal van Boris Godoenov vertel je vanuit een kind.
'Ja. Boris is een echt grote-mensen verhaal over macht en overheersing, verraad, moord en doodslag. Die voorstelling begin ik met de kleine prins Dimitri, die tegen de kinderen zegt: zou jij het leuk vinden om prins te zijn en later koning te worden. En dan zegt Dimitri dat hij dat niet wil, omdat hij ziet hoe boosaardig zijn vader, de tsaar, is geworden. Zo begint het verhaal en kinderen zijn volledig geboeid omdat ze zich kunnen identificeren met Dimitri'.

Pinocchio was wat dat betreft makkelijker. Dat was al een kinderverhaal.
'Nee, dat was helemaal niet makkelijk. Ik weet nog dat een meisje aan me vroeg: wat ga je volgend jaar doen? Ik zei: Pinocchio. Oh nee, zei ze, dat is zo'n stom verhaal, dan kom ik niet. Ik ben daarover gaan nadenken en ze had gelijk, er klopte iets niet aan dat verhaal. Het origineel is niet het verhaal van een kind, maar van hoe volwassenen vanuit hun negentiende-eeuwse moraal naar kinderen kijken. Pinocchio is in die versie een ventje dat lui is, niet eerlijk en niet wil leren. Maar dat klopt niet, want kinderen zijn in de basis niet lui, maar juist leergierig en eerlijk. Omdat ze zich niet met Pinocchio kon identificeren vond dat meisje het geen leuk verhaal. Ik heb het omgedraaid. In mijn versie is het de volwassene, Japie Krekel, die Pinocchio aanzet om het verkeerde te doen. Als het mis gaat met kinderen, komt dat meestal door volwassenen. Door het voorbeeld dat ze geven, door hoe ouders met elkaar omgaan. Japie Krekel manipuleert Pinocchio, zoals volwassenen dat zo vaak doen, bewust of onbewust. Dat herkennen kinderen wel. Kinderen zien alles.'

Soms grijp je in je verhalen terug op elementen uit sprookjes. In de Toverfluit komt ineens Sneeuwwitje om de hoek zetten.
'Ach, dat is enerzijds een grapje, waar volwassenen misschien om kunnen glimlachen. Anderzijds doe ik het om de kinderen een beetje door een moeilijk gedeelte heen te trekken. De Toverfluit is een verhaal over hooggestemde idealen uit de vrijmetselarij. In plaats van die symbolen, gebruik ik dan symbolen uit een wereld die kinderen kennen en kunnen bevatten. Alleen om zo de kinderen betrokken te houden bij verhalen die buitengewoon waardevol zijn. Je kunt kinderen alles vertellen, als je het maar in hun taal vertelt. Ik speel nu de voorstelling De Ring van Richard Wagner, dat zijn in het origineel vier complete opera's. Er waren mensen die zeiden: "De Ring, dat is een Gesamtkunstwerk, dat is heilig, daar moet je afblijven", of "daar krijg je kinderen toch niet warm voor". Nou, kinderen zijn wildenthousiast over onze versie van de Ring, en niet alleen kinderen trouwens. Het kan dus wel.'

De ongekorte versie van dit interview is te lezen in het november-nummer van Vrijzicht