Allerzielen 2012: eigentijds herdenken en de Kerk
Het is weer woensdagmiddag en ik ben in het parochiegebouw van Oudewater. Ik luister naar een groep vrijwilligers van de lokale katholieke kerk die nu voor de derde keer hun begraafplaats op Allerzielenavond open stellen voor een breed publiek. Hoewel geïnspireerd op het Allerzielen Alom kunstproject en aangepast en aangedragen door een liturg van het Bisdom Rotterdam, rust de organisatie van deze rituele herdenkingsavond nu volledig op hun schouders.
Wanneer tegenwoordig wordt geschreven over de terugkomst van Allerzielen gaat alle aandacht uit naar wat er buiten de kerken gebeurt. Er wordt zo een beeld geschetst waarbij de kerken hun maatschappelijke relevantie op het gebied van rituele rouwverwerking verloren hebben aan seculiere creatievellingen. Zelfs mijn inleiding kan zo worden geïnterpreteerd: katholieke kerken maken gebruik van de ideeën van kunstenaars om nieuwe zieltjes te winnen.
Toch blijkt dit ver bezijden de waarheid. Allereerst blijk namelijk dat het ‘s avonds mooi verlichten van een begraafplaats enige jaren eerder als herdenkingsvorm opkwam bij de katholieken dan buiten de kerken. En in 2004 begon men in Venlo al met het katholieke samenwerkingsproject Nacht der Zielen, met als doel “traditie opnieuw inhoud geven” en “op een eigentijdse manier stilstaan bij het herdenken van onze eigen overledenen en van de doden in de wereld”. Inmiddels heeft dit project op verschillende plaatsen in de omgeving navolging gehad en kan men ook dit jaar door middel van muziek, beweging en voordracht daar de doden gezamenlijk herdenken.
Allerzielen in ‘t Licht in Oudewater kan dus gezien worden als staande in de nieuwe Allerzielen Alom traditie, maar is tegelijkertijd ook zeker onderdeel van vernieuwingen in de eigen katholieke tradities. Misschien zou zelfs gezegd kunnen worden dat Allerzielen Alom en de daar aan verwante vieringen ook nog één voet binnen die katholieke tradities hebben staan. En zelfs als men dat te ver vindt gaan, geldt dat toch op zijn minst voor een aantal tenen.
William Arfman deed onderzoek naar Allerzielen Alom en aanverwante projecten voor zijn studie aan de Universiteit van Leiden en als medewerker bij het Centrum voor Thanatologie van de Radboud Universiteit. Momenteel werkt hij als promovendus aan de Universiteit van Tilburg en onderzoekt daar de rituele dynamiek van hedendaagse collectieve herdenkingen. Af en toe ontsnapt hij uit dit ivoren torentje om lezingen te geven of leuke stukjes te schrijven.
Allerzielen
- 05 november 2012
- 02 november 2012
- 30 oktober 2012
- 22 oktober 2012
- 14 oktober 2012

Reacties
Dag Gerthe, Je roert een
Dag Gerthe,
Je roert een zinnig thema aan. Er is -misschien weet je dat - door de PKN een boekje uitgegeven van door jou bedoelde vieringen op diverse begraafplaatsen.
In Zwolle: in de DOminicanerkerk: Allerzielenconcert door Zwols Vocaal Ensemble olv Martien Hovestad met medewerking van Mannes Hofsenk, orgel, Esther de Boer, cello, Ineke Vlogtman mezzo-sopraan en koorsolist Luuk, Sietsma bas. Het requiem van Durufle.
Op begraafplaats Kranenborg was vorig jaar een stille toch met muziek, gedichten, zang en veel lichtjes. Of ze dat dit jaar doen, heb ik nog niet gehoord.
Groket,
AdG
Reageren