De collegereeks Ken Uzelve die ik komende herfst in het spiritueel centrum De Boskant geef, ligt in het verlengde hiervan: de vraag in hoeverre het mogelijk is dat we onszelf kunnen kennen, staat hier centraal. De cursusweek die ik volgend jaar mei in Kreta organiseer over Zorba de Griek cirkelt evenzeer rond de doorgronding van onze (levens)ervaring: de ontmoeting tussen het pragmatisme en het kloppende hart van het leven.

‘Viel hat erfahren der Mensch.
Der Himmlischen viele genannt,
Seit ein Gespräch wir sind
Und hören können voneinder.'

Deze dichtregels van Hölderlin zijn de leidraad van mijn bestaan: het gesprek dat wij mensen zijn. Hier gebeurt het: de uitwisseling, de zoektocht naar betekenis. In dialoog aldus, en zeker niet monologisch. Nooit aankomend, en als we even denken de plaats der bestemming bereikt te hebben dan zullen we vragen stellen aan die bestemming. Want de mens die zijn weg is, is niet voor één gat te vangen, kan nooit op een eenduidige formule gebracht worden. Daarom is het nog maar de vraag of we in staat zijn een lucide blik op onszelf te hebben.

En stel dat we tot de slotsom komen dat we altijd deels een mysterie voor onszelf blijven, wat betekent dit dan voor ons concrete bestaan?

In een reeks van colleges en ontmoetingen komende herfst in het spiritueel centrum De Boskant in Den Haag ga ik gezamenlijk met de cursisten aan de hand van teksten  verkennen hoe dat zit met dat transparante zelfverstaan. Zo gaan we bij voorbeeld te rade bij klassiekers als Augustinus, Montaigne, Nietzsche en Seneca. Maar ook zullen we onder andere Jung, Fromm en de psychiater Kuiper aan het woord laten. Net zoals de dichters/psychiaters Kopland, Enquist en Vasalis. Want juist aan het dichterlijke en literaire woord ontsnapt er altijd meer dan wat er zo op het eerste gezicht staat.

Zorba de Griek in Kreta
Tja, dat concrete bestaan met zijn valkuilen en onvoorspelbaarheden. In de weergaloze roman van de filosoof Nikos Kazantzakis komt het tot een confrontatie tussen het hart en het hoofd, ofwel onze zucht tot beheersing en dat wat niet beheersbaar is, namelijk ons bestaan. In het kleine kustplaatsje Kalamaki in Zuid Kreta geef ik een cursusweek over Zorba de Griek. Dat betekent altijd gesprek, maar ook film, muziek en dans. Een week waarin het leven gevierd wordt.

Persoonlijk in gesprek
Het leven vieren; dat wordt vaak van ons gevraagd juist als dat leven ons ruw aanstoot. Een wonderlijker paradox lijkt er niet te zijn. Daar waar we denken niet meer te kunnen, omdat we op wat voor manier dan ook verwond zijn, moet het hart gelucht, moet er gesproken worden.  Zoals tranen ons bij onszelf thuis kunnen brengen, zo kunnen uitgesproken woorden ons verlichten. Vandaar dat het op aanvraag altijd mogelijk is om persoonlijk met mij in gesprek te gaan. Omdat we een gesprek zijn en hören können voneinander.

*(deze titel is afkomstig van een artikel van mij uit Schrift,  juni 2011; zie www.tijdschriftschrift.nl)

Klik hier voor het interview van Annemiek Schrijver met Karin Melis in het Vermoeden in 2009