Wie verzucht dit niet van tijd tot tijd? Al die uitspraken veronderstellen dat we onszelf als de binnenkant van ons eigenste broekzak kennen. Dat we ergens kant en klaar voor het oprapen liggen. Zelfkennis, weet hebben van je eigen grenzen, beperkingen en kwaliteiten, het is een groot goed. Waarom anders worden we, en dat al sinds mensenheugenis, aan alle kanten opgeroepen tot Ken U zelve? Nu ja, als de oproep zo kardinaal is dan is er kennelijk ook een groot gebrek aan. De vraag is: in hoeverre is de mens in staat zichzelf te doorgronden?

Daar gaat de filosofische collegereeks over die ik vanaf morgen in het katholiek-spiritueel centrum De Boskant te Den Haag geef. In twaalf ontmoetingen passeren teksten van grote heren en dames: de psychiater P.C. Kuiper, zelf ooit geveld door een depressie; de wijsgerige antropoloog Theo de Boer, dichter en psychiater Kopland/Van den Hoofdakker; Carl Gustav Jung, die zegt dat alleen de gewonde kan genezen; Erich Fromm, de liefhebber van onze existentiële gebrokenheid; Michel Montaigne en natuurlijk Augustinus. Maar ook kijken we hoe verdriet, net zoals hoop, een kentheoretisch principe kan zijn. Hoe tranen de toegangspoort tot onszelf kunnen zijn.

Tja, waar ben ik? Dat vroeg ook de golem, in het verhaaltje dat Martin Buber opschreef, zich af.

Lees maar:

“Rabbi Henoch verhaalde: ’Er was eens een dwaas, die men de Golem noemde, zo zot was hij. ’s Morgens bij het opstaan kostte het hem altijd zoveel moeite zijn kleren bij elkaar te zoeken, dat hij ’s avonds, als hij daaraan dacht, dikwijls bang was om te gaan slapen. Eens op een avond vatte hij ten slotte moed, nam potlood en papier en schreef bij het uitkleden op waar hij elk kledingstuk had neergelegd. ’s Morgens haalde hij welgemoed het papier tevoorschijn en las: “m’n muts, hier”, hij zette haar op; “m’n broek, daar”, hij stapte erin, enzovoort, tot hij alles aan had. “Ja, maar waar ben ik nu?”, vroeg hij zichzelf angstig af, “waar ben ik toch gebleven?” Tevergeefs zocht en zocht hij, hij kon zichzelf niet vinden. Zo vergaat het ook ons’, zei de rabbi.”

Wordt vervolgd