Wie droomt geen dwaze dromen 
een mensenmaat te groot
Zonder onwijze plannen
Gaan mensen levend dood 

Wie bouwt geen luchtkastelen
En waagt geen brug te ver
Want zonder idealen
Blijven we even ver 

Ik zag dat dit lied van Andries van Rossem en mij in Eredienstvaardig (de tipparade voor het Nieuwe Liedboek) gepubliceerd is. Ik zong het daarnet bergopwaarts: het leent zich uitstekend voor een klim naar de kerk op de berg. Luchtkastelen, dwaze dromen... 

21 september was de verjaardag van Mattheus, beschermheilige van ambtenaars en rekenkundigen, schrijver van het eerste  evangelie. Hij is de enige die het verhaal van de drie wijzen (koningen, magiers, astronomen) vertelt. Juist op deze dag toog ik vanaf de kerk van Magdalene naar Autun, honderd kilometer verderop, naar de kerk waar iets van haar broer Lazarus bewaard wordt.

Met dat verhaal van Mattheus nu heeft rond 1200 beeldhouwer Gislebertus aldaar iets wonderschoons gedaan. Kijk maar: Drie koningen te bed (ingebed); een regenboogdeken, liefdevol om hen heen gedrapeerd door een nog jeugdige engel.
Als nachtlampje: de ster van Bethlehem. 
Wat een liefdevolle schoonheid, wegens een dwaze droom! 

Duccio in Sienna, Giotto in Assisi, de kunstenaars in Vezelay en Autun - de Romaansen, zeg maar - hadden dat speelse in hun geloofsverbeelding waar mensen van nu verlegen om zitten. Dwaze dromen;  passend bij de luchtkastelen die kerken eigenlijk horen te wezen. Liever naiever, dan strak in het pak of domineren met leren.

In de 19e eeuw zijn Autun en Vezelay ontzettend verbouwd, en in die dagen had men niet veel op met naiviteit dan wel onbevangenheid. Het beeldhouwwerk boven de ingang van Vezelay is van die later datum - en dus helemaal niet middeleeuws.  Het vertoont een strenge Christus, die schapen van bokken scheidt; als je dat maar weet. Met dat geloof tracht men de kerkbalans binnen te halen.
Het echte timpaan, binnen in de voorhof, is veel liever en 700 jaar wijzer. Niks dreiging! Goed nieuws, waar de hele wereld, mensen en dieren, boeren burgers en buitenlui, wel en juist niet kerks op af komen hollen. 

Nu weet ik het wel: dit was de tijd en de plek van die vreselijke kruistochten. En toch, net als altijd, moet je kiezen. Schapen of bokken, hemel of hel, forten of luchtkastelen? Volgens mij zit in de kunst van toen voorwaar iets van protest tegen al te geharnaste taal. Ik zing het laatste couplet van het lied van de dwaze dromen, met de drie wijzen in mijn hoofd:

Wij zijn uit kunst en vliegwerk
Van dromen opgebouwd
Het lichten van de morgen
Het is ons zo vertrouwd.