Petrus vroeg aan Jezus: ‘Hoe menigmaal zal mijn broeder tegen mij zondigen, en ik hem vergeven? Tot zevenmaal?’ Jezus antwoordde: ‘Niet tot zevenmaal, maar tot zeventigmaal zevenmaal.’
(Mattheus, de verzen 21 en 22)

Geldt dit ook voor kinderverkrachters en massamoordenaars? Of is eeuwige vergeving geen optie en blijven gedane gruwelijkheden onvergeeflijk? Zoals de gruwelijkheden van Robert M. en Marc Dutroux, of de massale slachtpartijen van Pol Poth en Mao, van Stalin en niet te vergeten Hitler?
Het boek Moeder was niet thuis voor haar begrafenis van M.S. Arnoni heb ik indertijd ervaren als een schok. Want daarin betoogt de auteur dat Hitler, met diens poging het hele joodse volk uit te roeien, de beste bedoelingen had. Volgens Arnoni was haat dus niet de drijfveer. Zou dat wel het geval zijn geweest, dan had Hitler nooit de massa achter zich gekregen …

In het hoofdstuk Wacht u voor de liefde wordt Joseph Mengele ten tonele gevoerd. ‘Gevoelige, ruimhartige, liefhebbende SS-arts Mengele,’schrijft Arnoni. ‘Wiens liefde zo groot, zo zuiver en zo idealistisch is dat hij overuren maakt voor de betere wereld. Iemand als hij moet veel doen voor het vaderland, nietwaar? Juist als ontwikkeld man, als arts, moet hij het goede voorbeeld geven in het dienen van het geliefde land en zijn geliefde bevolking. ( ) Hij is ten volle bereid zijn mouwen op te stropen en het vuile werk te doen. Zoals het uitroeien van degenen die de betere wereld in de weg staan.’

Arnoni besluit dit hoofdstuk als volgt: ‘Wel, hier is het allemaal: speciale wetten, discriminatie, rassenscheiding, vervolging, misschien zelfs concentratiekampen, gaskamers en crematoria.
En waar is dit alles mee begonnen? Waar is het uit voortgekomen? Uit haat? Nee, absoluut niet. Het is allemaal met de liefde begonnen, in liefde ontstaan.’

We weten dat Robert M. noch Marc Dutroux ooit berouw heeft betoond. Hetzelfde kan gezegd worden van andere voornoemde personen, met dit verschil: dat dezen zich schuldig hebben gemaakt aan misdaden tegen de menselijkheid. Moeten wij massamoordenaars hun gruweldaden vergeven? Wat valt hen te vergeven of zelfs maar te verwijten als zij uit liefde handelden? 
Er staat geschreven, dat wij onze schuldenaren moeten vergeven. Dan ook de schuldenaren die miljoenen van ons de dood hebben ingejaagd. Maar wat, als zij  dat deden zonder er rouwig om te zijn?
Moeten wij de ander áltijd vergeven?  Niet op voorhand. Alleen als er sprake is van berouw. Pas wanneer iemand berouw heeft betoond, komt hem vergeving toe. Of we het kunnen opbrengen hem te vergeven, is een tweede.

Laten we in plaats van kinderverkrachters en massamoordenaars een willekeurig persoon nemen. Stel dat deze ondanks zijn zware misdaad vergeving krijgt, dan impliceert dit niet dat hij gelijk verlost is van zijn verantwoordelijkheid. Omdat een dader altijd dader blijft, waardoor hij ook verantwoordelijk blijft voor wat hij heeft aangericht. We kunnen de dader wel vergeving schenken, maar hem dader af verklaren valt buiten onze bevoegdheid. Daar komt nog bij dat het niet in ons vermogen ligt hem te ontlasten van zijn verantwoordelijkheid; die last gaat een heel leven mee.

Onderscheid maken betekent niet een scheiding der geesten noch scheuring.  Integendeel, onderscheid heelt. Aangezien ik heilig geloof in de helende kracht van onderscheid, breng ik scheiding aan waar moet. Zoals tussen vergeving en verantwoordelijkheid. Om reden dat vergeving en verantwoordelijkheid afzonderlijke waarden vertegenwoordigen. Zouden we die door elkaar halen, dan gaat dat op straffe van een zo algehele verwarring, dat we het risico lopen door het bos de bomen niet meer te zien en struikelen over hun wortels.